తెలంగాణలో నియోజకవర్గాల పునర్విభజన మరియు సీట్ల పెంపు అంశం ప్రస్తుతం రాజకీయ వర్గాల్లో అత్యంత ఆసక్తికరంగా మారింది. రాజ్యాంగ సవరణల ప్రకారం, 2026 తర్వాత జరగబోయే జనాభా గణన ఆధారంగానే సీట్ల పెంపు ప్రక్రియ అధికారికంగా ప్రారంభం కావాల్సి ఉంది. ప్రస్తుత అంచనాల ప్రకారం, తెలంగాణ అసెంబ్లీ స్థానాల సంఖ్య 119 నుండి సుమారు 153 లేదా అంతకంటే ఎక్కువ పెరిగే అవకాశం ఉంది. అలాగే, లోక్సభ స్థానాల సంఖ్య కూడా 17 నుండి 23 లేదా 25 వరకు పెరగవచ్చు. ఈ ప్రక్రియ కేవలం సంఖ్యాపరమైన మార్పు మాత్రమే కాకుండా, మహిళా రిజర్వేషన్ చట్టం అమలులోకి రానుండటంతో రాజకీయ ముఖచిత్రాన్ని పూర్తిగా మార్చివేయనుంది.
సామాజిక ప్రాతినిధ్యం విషయంలో తెలంగాణ రాజకీయాల్లో పెను మార్పులు సంభవించే సూచనలు కనిపిస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా రాష్ట్ర ప్రభుత్వం చేపట్టిన కుల గణన ఆధారంగా బడుగు, బలహీన వర్గాలకు జనాభా నిష్పత్తి ప్రకారం సీట్ల కేటాయింపు జరగాలనే డిమాండ్ బలంగా వినిపిస్తోంది. చట్టసభల్లో మహిళలకు 33 శాతం రిజర్వేషన్లు కల్పిస్తే, అసెంబ్లీలో సుమారు 50 మందికి పైగా మహిళా ప్రతినిధులు ఉండే అవకాశం ఉంది. ఇది క్షేత్రస్థాయిలో కొత్త నాయకత్వాన్ని తయారు చేయడంతో పాటు, రాజకీయాల్లో వారసత్వ పోకడలకు చెక్ పెట్టే అవకాశం ఉంది. బీసీ, ఎస్సీ, ఎస్టీ వర్గాలు తమ జనాభాకు తగిన ప్రాతినిధ్యం కోరుతుండటంతో, భవిష్యత్తులో రాజకీయ పార్టీలు ఈ వర్గాలకు ఇచ్చే ప్రాధాన్యతపైనే వారి గెలుపోటములు ఆధారపడి ఉంటాయి.
రాజకీయ సమీకరణాల పరంగా చూస్తే, తెలంగాణలో త్రిముఖ పోరు కనిపిస్తోంది. అధికార కాంగ్రెస్ పార్టీ ఇటీవలి ఎన్నికల విజయాలతో జోష్ను కొనసాగిస్తూ, కుల గణన మరియు సంక్షేమ పథకాల ద్వారా పట్టు బిగించే ప్రయత్నం చేస్తోంది. మరోవైపు, కేంద్రంలో అధికారంలో ఉన్న బిజెపి, నియోజకవర్గాల పెంపు తమకు కలిసి వస్తుందని భావిస్తోంది. ముఖ్యంగా బీసీ నినాదాన్ని బలంగా వినిపిస్తూ తన బలాన్ని పెంచుకునే దిశగా అడుగులు వేస్తోంది. ఇక బీఆర్ఎస్ (కారు) ప్రస్తుతం రేసులో వెనుకబడినట్లు కనిపిస్తున్నప్పటికీ, క్షేత్రస్థాయి పోరాటాల ద్వారా తిరిగి పుంజుకోవాలని చూస్తోంది. తెలంగాణ ప్రజలు ఎప్పుడూ చైతన్యవంతమైన తీర్పు ఇస్తారు కాబట్టి, సామాజిక న్యాయం మరియు అభివృద్ధిని సమన్వయం చేసే పార్టీలకే రాబోయే రోజుల్లో ఆదరణ లభించనుంది.
తెలంగాణలో రాబోయే నియోజకవర్గాల పునర్విభజన (Delimitation) ప్రక్రియ కేవలం స్థానాల సంఖ్యను పెంచడమే కాకుండా, సామాజిక వర్గాల వారీగా ప్రాతినిధ్యంలో పెను మార్పులకు కారణం కానుంది. ప్రస్తుత రాజ్యాంగ నిబంధనల ప్రకారం ఎస్సీ (SC), ఎస్టీ (ST) రిజర్వేషన్లు వారి జనాభా నిష్పత్తికి అనుగుణంగా పెరుగుతాయి. ప్రస్తుతం తెలంగాణ అసెంబ్లీలో 19 ఎస్సీ, 12 ఎస్టీ రిజర్వ్డ్ స్థానాలు ఉన్నాయి. ఒకవేళ అసెంబ్లీ స్థానాల సంఖ్య 119 నుండి 153 లేదా 175కి పెరిగితే, జనాభా ప్రాతిపదికన ఎస్సీ స్థానాలు 24 నుండి 28 వరకు, ఎస్టీ స్థానాలు 15 నుండి 18 వరకు పెరిగే అవకాశం ఉంది. ఇది ఆయా వర్గాలకు చట్టసభల్లో మరింత పటిష్టమైన ప్రాతినిధ్యాన్ని కల్పిస్తుంది.
మరోవైపు, వెనుకబడిన తరగతుల (BC) ప్రాతినిధ్యం విషయంలో ఒక కొత్త చర్చ మొదలైంది. తెలంగాణలో బీసీ జనాభా 50 శాతానికి పైగా ఉన్న నేపథ్యంలో, జనాభా నిష్పత్తి ప్రకారం బీసీలకు కూడా సముచిత స్థానం దక్కాలని డిమాండ్లు వినిపిస్తున్నాయి. ప్రస్తుతం బీసీలకు అసెంబ్లీ లేదా పార్లమెంట్ ఎన్నికల్లో చట్టబద్ధమైన రిజర్వేషన్లు లేవు. అయితే, రాష్ట్ర ప్రభుత్వం చేపట్టిన కుల గణన నివేదిక ఆధారంగా రాజకీయ పార్టీలపై ఒత్తిడి పెరిగే అవకాశం ఉంది. దీనివల్ల జనరల్ స్థానాల్లో కూడా బీసీ అభ్యర్థులను నిలబెట్టక తప్పని పరిస్థితి రాజకీయ పార్టీలకు ఏర్పడుతుంది. తద్వారా రాబోయే రోజుల్లో బీసీ వర్గాల నుండి శాసనసభకు వెళ్లే వారి సంఖ్య గణనీయంగా పెరిగే సూచనలు కనిపిస్తున్నాయి.
అన్నింటికంటే ముఖ్యంగా మహిళా రిజర్వేషన్ బిల్లు అమలులోకి వస్తే, అది అన్ని సామాజిక వర్గాల్లోని మహిళలకు గొప్ప అవకాశంగా మారుతుంది. 33 శాతం రిజర్వేషన్ల ప్రకారం, పెరిగే స్థానాల్లో సుమారు 50 నుండి 58 స్థానాలు మహిళలకే కేటాయించాల్సి ఉంటుంది. ఇందులో ఎస్సీ, ఎస్టీ మహిళలకు వారి కోటాలో అంతర్గత రిజర్వేషన్లు ఉంటాయి. అంటే, పునర్విభజన తర్వాత కేవలం కులాల వారీగానే కాకుండా, లింగ ప్రాతిపదికన కూడా అధికార వికేంద్రీకరణ జరుగుతుంది. ఇది తెలంగాణ రాజకీయాల్లో కొత్త తరం నాయకత్వాన్ని, ముఖ్యంగా బడుగు బలహీన వర్గాల మహిళా నాయకులను వెలుగులోకి తీసుకువస్తుంది.
