📰 2029 జమిలి ఎన్నికలే లక్ష్యం…?
మహిళా బిల్లు – డిలిమిటేషన్తో కేంద్రం భారీ వ్యూహ
దేశ రాజకీయాల్లో పెద్ద మార్పులకు దారితీసే నిర్ణయాల దిశగా కేంద్ర ప్రభుత్వం వేగంగా అడుగులు వేస్తున్నట్టు కనిపిస్తోంది. ఒకవైపు మహిళా రిజర్వేషన్ల బిల్లును అమలు దశకు తీసుకురావడానికి కసరత్తు చేస్తూ, మరోవైపు నియోజకవర్గాల పునర్విభజన (డిలిమిటేషన్) ప్రక్రియను ముందుకు తీసుకెళ్లాలని ప్రయత్నించడం వెనుక స్పష్టమైన రాజకీయ లెక్కలు ఉన్నాయని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. ముఖ్యంగా 2029 సాధారణ ఎన్నికలను దృష్టిలో పెట్టుకుని ఈ రెండు కీలక అంశాలను సమన్వయం చేస్తూ కేంద్రం మాస్టర్ ప్లాన్ అమలు చేస్తున్నట్టుగా సంకేతాలు కనిపిస్తున్నాయి. ఈ వ్యూహానికి ప్రధాన మంత్రి Narendra Modi, హోంమంత్రి Amit Shah నేతృత్వం వహిస్తున్నారని రాజకీయ వర్గాల్లో చర్చ జరుగుతోంది.
మహిళా రిజర్వేషన్ల బిల్లు అమలు జరిగితే దేశ రాజకీయాల్లో ఒక పెద్ద సామాజిక మార్పు చోటు చేసుకునే అవకాశం ఉంది. ప్రస్తుతం లోక్సభలో మొత్తం 543 సీట్లు ఉండగా, 33 శాతం రిజర్వేషన్ అమలు చేస్తే సుమారు 181 సీట్లు మహిళలకు కేటాయించబడతాయి. ఇప్పటి వరకు మహిళా సభ్యుల సంఖ్య సుమారు 75-80 మధ్యలోనే ఉండటం గమనార్హం. అంటే మహిళల ప్రాతినిధ్యం సుమారు 14 శాతం వద్దే ఉంది. ఈ బిల్లు అమలైతే మహిళల ప్రాతినిధ్యం ఒక్కసారిగా భారీగా పెరిగి, రాజకీయాల్లో మహిళల పాత్ర మరింత బలపడుతుంది. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో మహిళల ఓటింగ్ శాతం పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో ఇది ఎన్నికల ఫలితాలపై ప్రత్యక్ష ప్రభావం చూపే అంశంగా మారే అవకాశం ఉంది.
ఇంకా ఒక కీలక అంశం నియోజకవర్గాల పునర్విభజన. ప్రస్తుతం లోక్సభ సీట్లు 543గానే ఉన్నప్పటికీ, డిలిమిటేషన్ అనంతరం ఈ సంఖ్య 700 నుంచి 750 వరకు పెరిగే అవకాశం ఉందని పలు అంచనాలు సూచిస్తున్నాయి. జనాభా ఆధారంగా సీట్ల పునర్విభజన జరిగితే ఉత్తర భారత రాష్ట్రాలకు భారీ లాభం చేకూరే అవకాశం ఉంది. ముఖ్యంగా జనాభా వేగంగా పెరిగిన రాష్ట్రాల్లో సీట్ల సంఖ్య గణనీయంగా పెరిగే అవకాశం ఉండగా, దక్షిణ రాష్ట్రాల్లో పెద్దగా పెరుగుదల లేకపోవచ్చు. ఈ అసమానత భవిష్యత్లో రాజకీయ చర్చలకు దారి తీసే అంశంగా మారే అవకాశం ఉంది.
డిలిమిటేషన్ ప్రభావం సామాజిక వర్గాలపైనా గణనీయంగా ఉంటుంది. ఎస్సీ, ఎస్టీ రిజర్వేషన్లలో కూడా మహిళలకు 33 శాతం కేటాయింపు ఉండటం వల్ల ఎస్సీ మహిళలు, ఎస్టీ మహిళలు రాజకీయాల్లో పెద్ద ఎత్తున ప్రవేశించే అవకాశం ఉంది. ఇది ఇప్పటివరకు తక్కువ ప్రాతినిధ్యం ఉన్న వర్గాలకు కొత్త అవకాశాలను కల్పిస్తుంది. మరోవైపు ఓబీసీ వర్గాలకు ప్రత్యేక రిజర్వేషన్ లేకపోయినా, సీట్ల పెరుగుదల వల్ల పరోక్షంగా వారి ప్రాతినిధ్యం పెరిగే అవకాశం ఉందని అంచనా వేస్తున్నారు.
ఈ రెండు అంశాలను కలిపి చూస్తే కేంద్రం దీర్ఘకాలిక వ్యూహంతో ముందుకు సాగుతున్నట్టు స్పష్టమవుతోంది. మహిళా ఓటర్లను ఆకర్షించడం, అనుకూల ప్రాంతాల్లో సీట్ల పెరుగుదల ద్వారా రాజకీయ లాభాలను సాధించడం, కూటమి రాజకీయాల్లో ముందుగానే ప్రణాళికలు సిద్ధం చేసుకోవడం వంటి చర్యల ద్వారా Bharatiya Janata Party బలోపేతం చేయాలనే లక్ష్యం కనిపిస్తోంది.
ఇదే క్రమంలో మరో కీలక అంశంగా “జమిలి ఎన్నికలు” (ఒకే సమయంలో లోక్సభ, అసెంబ్లీ ఎన్నికలు నిర్వహించడం) పై కూడా కేంద్రం దృష్టి సారించినట్టు రాజకీయ వర్గాల్లో చర్చ జరుగుతోంది. గతంలోనే జమిలి ఎన్నికలపై కేంద్రం పలు కమిటీలను ఏర్పాటు చేసి సాధ్యాసాధ్యాలపై అధ్యయనం చేయించింది. మహిళా రిజర్వేషన్లు, డిలిమిటేషన్ వంటి భారీ నిర్మాణాత్మక మార్పులతో పాటు జమిలి ఎన్నికలను అమలు చేస్తే ఎన్నికల ఖర్చు తగ్గడం, పరిపాలనలో స్థిరత్వం రావడం వంటి ప్రయోజనాలను కేంద్రం ప్రస్తావించే అవకాశం ఉంది. అదే సమయంలో తరచూ ఎన్నికలు జరిగే పరిస్థితిని తగ్గించి రాజకీయంగా ఒకేసారి పెద్ద మాండేట్ సాధించాలనే వ్యూహం కూడా ఇందులో భాగంగా ఉండొచ్చని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.
ప్రత్యేకంగా చూస్తే, మహిళా రిజర్వేషన్ల ద్వారా మహిళా ఓటర్లను ఆకర్షించడం, డిలిమిటేషన్ ద్వారా ప్రాంతాల వారీగా సీట్ల సమీకరణ మార్చడం, జమిలి ఎన్నికల ద్వారా ఎన్నికల సమయాన్ని కంట్రోల్ చేయడం — ఈ మూడు అంశాలు కలిపి కేంద్రం ఒక సమగ్ర రాజకీయ వ్యూహంతో ముందుకు సాగుతున్నట్టు స్పష్టమవుతోంది. ప్రతిపక్షాలకు వ్యూహాత్మకంగా సమయం ఇవ్వకుండా ముందుగానే నిర్ణయాలు తీసుకోవడం కూడా ఈ ప్లాన్లో భాగంగా కనిపిస్తోంది.
మొత్తంగా చూస్తే, ఈ నిర్ణయాలు అమలులోకి వస్తే భారత రాజకీయాల్లో శక్తి సమీకరణాలు పూర్తిగా మారే అవకాశం ఉంది. 2029 ఎన్నికలు కేవలం సాధారణ ఎన్నికలు కాకుండా, కొత్త రాజకీయ వ్యవస్థకు ఆరంభం అయ్యే అవకాశం ఉందని విశ్లేషకులు అంచనా వేస్తున్నారు.
