నియోజకవర్గాల పునర్విభజన (డీలిమిటేషన్) అంశం భారత రాజకీయాల్లో అత్యంత కీలకమైన చర్చకు దారితీస్తోంది. ప్రస్తుతం ఉన్న సమాచారం ప్రకారం, కేంద్ర ప్రభుత్వం దేశవ్యాప్తంగా లోక్సభ మరియు అసెంబ్లీ స్థానాలను 50 శాతం పెంచే దిశగా ఒక చారిత్రాత్మక బిల్లును రూపొందిస్తోంది. ఈ ప్రతిపాదన ప్రకారం, లోక్సభలోని మొత్తం స్థానాల సంఖ్య ప్రస్తుతమున్న 543 నుండి 816కు పెరిగే అవకాశం ఉంది.
ఈ మార్పు కేవలం సంఖ్యాపరమైనదే కాకుండా, సమానత్వ సూత్రంపై ఆధారపడి ఉంటుందని ప్రభుత్వ వర్గాలు వెల్లడిస్తున్నాయి. జనాభా ప్రాతిపదికన మాత్రమే సీట్ల విభజన జరిగితే, జనాభా నియంత్రణను సమర్థవంతంగా అమలు చేసిన దక్షిణాది రాష్ట్రాలు తమ రాజకీయ ప్రాబల్యాన్ని కోల్పోతాయనే ఆందోళన చాలా కాలంగా ఉంది. అయితే, ఈ కొత్త బిల్లులో ప్రతి రాష్ట్రానికి ప్రస్తుతం లోక్సభలో ఉన్న ప్రాతినిధ్య నిష్పత్తిని యథాతథంగా కొనసాగిస్తూనే సీట్ల సంఖ్యను పెంచాలని నిర్ణయించినట్లు తెలుస్తోంది. దీనివల్ల ఏ రాష్ట్రానికీ అన్యాయం జరగదని, జనాభా పెరుగుదల ఎక్కువగా ఉన్న ఉత్తరాది రాష్ట్రాలతో సమానంగా దక్షిణాది రాష్ట్రాలకు కూడా 50 శాతం సీట్లు పెరుగుతాయని స్పష్టమవుతోంది.
ఉదాహరణకు, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి ప్రస్తుతం 543 సీట్లలో 25 ఎంపీ స్థానాలు ఉన్నాయి, ఇది మొత్తం సభలో 4.60 శాతం ప్రాతినిధ్యాన్ని సూచిస్తుంది. కొత్త ప్రతిపాదన ప్రకారం లోక్సభ సీట్లు 816కు పెరిగితే, ఆంధ్రప్రదేశ్లో సీట్ల సంఖ్య 38కి పెరుగుతుంది, అయినప్పటికీ సభలో దాని శాతం 4.60 వద్దే స్థిరంగా ఉంటుంది. అదేవిధంగా తెలంగాణ విషయానికి వస్తే, ప్రస్తుతం ఉన్న 17 సీట్లు 25కు పెరిగే అవకాశం ఉంది, తద్వారా రాష్ట్ర రాజకీయ ప్రాముఖ్యత ఏమాత్రం తగ్గదు. ఉత్తరప్రదేశ్ వంటి పెద్ద రాష్ట్రాల్లో కూడా సీట్లు 80 నుండి 120కి పెరిగినా, సభలో వాటి శాతం ప్రస్తుతమున్న 14.73 స్థాయిలోనే ఉంటుంది. ఈ విధానం వల్ల జనాభా ప్రాతిపదికన వచ్చే వ్యత్యాసాలను తొలగించి, అన్ని రాష్ట్రాలకు ఒకే రీతిన లబ్ధి చేకూర్చడం సాధ్యమవుతుంది.
ఈ పునర్విభజన ప్రక్రియ కోసం జూన్ నాటికి ఒక డీలిమిటేషన్ కమిటీని ఏర్పాటు చేసే యోచనలో ప్రభుత్వం ఉంది. పార్లమెంటు ప్రత్యేక సమావేశాల్లో ఈ బిల్లును ప్రవేశపెట్టే అవకాశం ఉందని సమాచారం. కేవలం లోక్సభ స్థానాలే కాకుండా, రాష్ట్రాల అసెంబ్లీ నియోజకవర్గాలు కూడా 50 శాతం మేర పెరగడం వల్ల స్థానిక రాజకీయ సమీకరణాల్లో పెను మార్పులు సంభవించవచ్చు. చిన్న నియోజకవర్గాల ఏర్పాటు వల్ల ప్రజలకు ప్రతినిధులు మరింత అందుబాటులో ఉండటానికి, అభివృద్ధి పనులు వేగవంతం కావడానికి వీలుంటుంది. మొత్తానికి, దక్షిణాది రాష్ట్రాల ఆందోళనలను పరిగణనలోకి తీసుకుంటూ, సమాఖ్య స్ఫూర్తి దెబ్బతినకుండా కేంద్రం తీసుకువస్తున్న ఈ “ఈక్వల్ గ్రోత్” ఫార్ములా భవిష్యత్తు భారత రాజకీయ చిత్రపటాన్ని మార్చబోతోంది. అన్ని రాష్ట్రాలకు సమాన ప్రాధాన్యతనిస్తూ ప్రజాస్వామ్యాన్ని బలోపేతం చేయడమే ఈ బిల్లు ప్రధాన ఉద్దేశ్యంగా కనిపిస్తోంది.
ప్రతిపాదిత సీట్ల పెరుగుదల క్లుప్తంగా…
లోక్సభ స్థానాలు 543 నుండి 816కు (50% పెరుగుదల) ఎలా పెరుగుతాయో స్పష్టంగా చూపబడింది.
ప్రాతినిధ్య శాతం: సీట్ల సంఖ్య పెరిగినప్పటికీ, లోక్సభలో ఆయా రాష్ట్రాల ప్రస్తుత ప్రాతినిధ్య శాతం (Ratio) మారదని వివరించబడింది.
ముఖ్య రాష్ట్రాల గణాంకాలు:
ఆంధ్రప్రదేశ్: 25 సీట్లు ➡️ 38 సీట్లు (ప్రాతినిధ్యం: 4.60%)
తెలంగాణ: 17 సీట్లు ➡️ 25 సీట్లు (ప్రాతినిధ్యం: 3.06%)
ఉత్తరప్రదేశ్: 80 సీట్లు ➡️ 120 సీట్లు (ప్రాతినిధ్యం: 14.73%)
ఎడిటర్
