2029లోనే వన్ నేషన్–వన్ ఎలక్షన్…!

భారత్‌లో ముందస్తు రాజకీయ సమీకరణాల వేడి

పొలిటికల్ టెంపర్ : 

భారత రాజకీయాల్లో ‘వన్ నేషన్–వన్ ఎలక్షన్’ లేదా ‘జమిలి ఎన్నికలు’ అంశం మరోసారి చర్చకు కేంద్రబిందువుగా మారుతోంది. దేశవ్యాప్తంగా లోక్‌సభతో పాటు రాష్ట్రాల శాసనసభలకు ఒకేసారి ఎన్నికలు నిర్వహించాలన్న ప్రతిపాదన కేవలం ఎన్నికల నిర్వహణలో మార్పుగా కాకుండా.. భారత రాజకీయ వ్యవస్థ, సమాఖ్య నిర్మాణం, పార్టీల వ్యూహాలు, ప్రభుత్వాల పాలనా తీరుపై ప్రభావం చూపే కీలక సంస్కరణగా మారుతోంది. ఒకవైపు ఎన్నికల ఖర్చు తగ్గింపు, పాలనా స్థిరత్వం, అభివృద్ధి పనులకు నిరంతర కొనసాగింపు వంటి ప్రయోజనాలను కేంద్రం ప్రస్తావిస్తుండగా.. మరోవైపు రాష్ట్రాల హక్కులు, సమాఖ్య స్ఫూర్తి, ప్రాంతీయ పార్టీల రాజకీయ భవిష్యత్తుపై ప్రతిపక్షాలు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నాయి.

జమిలి ఎన్నికల ఆలోచన వెనుక అసలు ఉద్దేశం ఏమిటి?

దేశంలో ప్రస్తుతం లోక్‌సభ, వివిధ రాష్ట్రాల అసెంబ్లీ ఎన్నికలు వేర్వేరు సమయాల్లో జరుగుతున్నాయి. ఫలితంగా ఏదో ఒక రాష్ట్రంలో ఎన్నికల ప్రక్రియ కొనసాగుతూనే ఉంటుంది. ఎన్నికల సమయంలో మోడల్ కోడ్ ఆఫ్ కండక్ట్ అమల్లోకి రావడంతో కొత్త అభివృద్ధి పనుల ప్రకటనలు, కొన్ని విధాన నిర్ణయాలు, ప్రభుత్వ కార్యక్రమాల అమలుపై పరిమితులు ఏర్పడుతుంటాయి.

ఈ పరిస్థితికి ప్రత్యామ్నాయంగా లోక్‌సభతో పాటు అన్ని రాష్ట్రాల అసెంబ్లీలకు ఒకేసారి ఎన్నికలు నిర్వహించాలన్న ఆలోచన ముందుకు వచ్చింది. దీని ప్రధాన లక్ష్యం ఎన్నికల నిర్వహణను క్రమబద్ధీకరించడంతో పాటు ప్రభుత్వాలకు పూర్తి కాలం పాలనపై దృష్టి పెట్టే అవకాశం కల్పించడమేనని ప్రతిపాదనకు మద్దతుదారులు చెబుతున్నారు.

పాలనా స్థిరత్వం.. అభివృద్ధికి నిరంతర వేగం?

జమిలి ఎన్నికలకు అనుకూలంగా వినిపిస్తున్న ప్రధాన వాదన పాలనా కొనసాగింపే. ప్రస్తుతం ఏదో ఒక రాష్ట్రంలో ఎన్నికలు జరుగుతుండటంతో రాజకీయ పార్టీలు ఎన్నికల ప్రచారంలో నిమగ్నమవుతున్నాయి. ఎన్నికల కోడ్ కారణంగా కొన్ని ప్రభుత్వ నిర్ణయాలపై ప్రభావం పడుతోంది.

ఒకేసారి ఎన్నికలు జరిగితే ఎన్నికల ప్రక్రియ పూర్తయిన తర్వాత కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు దీర్ఘకాలిక విధానాలపై దృష్టి సారించేందుకు అవకాశం ఉంటుందని మద్దతుదారులు అంటున్నారు. ముఖ్యంగా మౌలిక వసతులు, పారిశ్రామిక పెట్టుబడులు, సంక్షేమ పథకాలు, దీర్ఘకాలిక అభివృద్ధి ప్రాజెక్టులకు రాజకీయ అంతరాయాలు తగ్గుతాయని వారి వాదన.

అయితే ఎన్నికల కోడ్ కారణంగా అభివృద్ధి పనులు ఎంతమేరకు ప్రభావితమవుతున్నాయన్నది కూడా రాజకీయ చర్చలో కీలక అంశంగానే ఉంది.

భారీ ఎన్నికల ఖర్చుకు బ్రేక్ పడుతుందా?

దేశంలో ఎన్నికల నిర్వహణకు కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు భారీగా నిధులు ఖర్చు చేస్తున్నాయి. ఎన్నికల సిబ్బంది, పోలింగ్ కేంద్రాలు, ఈవీఎంలు, భద్రతా ఏర్పాట్లు, రవాణా, ఇతర మౌలిక సదుపాయాల కోసం ప్రతి ఎన్నికకు పెద్ద ఎత్తున వనరులు వినియోగించాల్సి వస్తోంది.

జమిలి ఎన్నికలతో ఈ ఖర్చులో గణనీయమైన ఆదా సాధ్యమవుతుందని ప్రతిపాదనకు అనుకూల వర్గాలు భావిస్తున్నాయి. ఒకే సమయంలో ఎన్నికల నిర్వహణ వల్ల భద్రతా బలగాలు, అధికార యంత్రాంగం, ఎన్నికల సిబ్బందిని పదే పదే వివిధ రాష్ట్రాలకు తరలించాల్సిన అవసరం కూడా తగ్గుతుందని చెబుతున్నాయి.

అయితే రాజకీయ పార్టీల ఎన్నికల ప్రచార వ్యయం తగ్గుతుందా? లేక ఒకేసారి జాతీయ స్థాయిలో భారీ ప్రచారం జరగడం వల్ల ఖర్చు మరింత పెరుగుతుందా? అన్న ప్రశ్నకు స్పష్టమైన సమాధానం కూడా అవసరం.

ఎన్డీయే వర్గానికి జమిలి ఎన్నికలు ఎందుకు కీలకం?

జమిలి ఎన్నికల ప్రతిపాదనకు ఎన్డీయే వర్గం ప్రధానంగా పాలనా సామర్థ్యం, ఆర్థిక ఆదా, రాజకీయ స్థిరత్వం, దేశ ప్రయోజనాల కోణంలో మద్దతు ఇస్తోంది.

జాతీయ స్థాయిలో ఒకేసారి ఎన్నికలు నిర్వహించడం ద్వారా దేశవ్యాప్తంగా ఎన్నికల వాతావరణం పదే పదే ఏర్పడకుండా చూడవచ్చని ఈ వర్గం వాదిస్తోంది. ఎన్నికల రాజకీయాల కంటే పాలనకు ఎక్కువ సమయం కేటాయించవచ్చని పేర్కొంటోంది.

అదే సమయంలో ఇది అమలైతే జాతీయ పార్టీలకు దేశవ్యాప్తంగా ఒకే రాజకీయ సందేశంతో ప్రచారం చేసే అవకాశం మరింత పెరగవచ్చు. దీంతో జాతీయ నాయకత్వం, జాతీయ అంశాలు ఎన్నికల ప్రచారంలో మరింత ప్రభావవంతంగా మారే అవకాశముంది.

ఇండియా బ్లాక్ ఆందోళన ఏమిటి?

ప్రతిపక్ష పార్టీల ప్రధాన అభ్యంతరం సమాఖ్య వ్యవస్థపైనే ఉంది. భారతదేశంలో రాష్ట్రాల రాజకీయ పరిస్థితులు, స్థానిక సమస్యలు, ప్రజల అవసరాలు ఒకదానితో ఒకటి భిన్నంగా ఉంటాయని.. వాటిని లోక్‌సభ ఎన్నికలతో ఒకే రాజకీయ చట్రంలోకి తీసుకురావడం రాష్ట్రాల స్వయంప్రతిపత్తిని ప్రభావితం చేసే అవకాశం ఉందని ప్రతిపక్షాలు వాదిస్తున్నాయి.

లోక్‌సభ ఎన్నికల్లో జాతీయ అంశాలు ప్రధానంగా ఉంటే.. అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో స్థానిక పాలన, రాష్ట్ర ప్రభుత్వ పనితీరు, ప్రాంతీయ సమస్యలు కీలకంగా ఉంటాయి. ఈ రెండు ఎన్నికలను ఒకేసారి నిర్వహిస్తే ఓటర్ల నిర్ణయంపై జాతీయ రాజకీయాల ప్రభావం పెరిగి రాష్ట్ర అంశాలు వెనుకబడే ప్రమాదం ఉందన్నది ప్రతిపక్షాల ఆందోళన.

ప్రాంతీయ పార్టీలకు అసలు సవాలు ఇక్కడే!

జమిలి ఎన్నికలు అమలైతే అత్యధిక రాజకీయ ప్రభావం ప్రాంతీయ పార్టీలపైనే పడే అవకాశం ఉందన్న విశ్లేషణలు వినిపిస్తున్నాయి.

ప్రాంతీయ పార్టీల బలం సాధారణంగా స్థానిక నాయకత్వం, రాష్ట్ర సమస్యలు, ప్రాంతీయ భావోద్వేగాలు, సామాజిక సమీకరణాలు, రాష్ట్ర ప్రభుత్వ పనితీరుపై ఆధారపడి ఉంటుంది. కానీ అదే సమయంలో లోక్‌సభ, అసెంబ్లీ ఎన్నికలు జరిగితే జాతీయ నాయకుల ప్రచారం, జాతీయ అంశాలు, కేంద్ర ప్రభుత్వ పనితీరు ఓటర్లపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంటుంది.

దీంతో రాష్ట్ర సమస్యల ఆధారంగా ఎన్నికలను నడిపించాలనుకునే ప్రాంతీయ పార్టీలకు మరింత వ్యూహాత్మక సవాలు ఎదురయ్యే అవకాశం ఉంది.

అయితే మరో కోణంలో చూస్తే.. బలమైన ప్రాంతీయ నాయకత్వం ఉన్న రాష్ట్రాల్లో స్థానిక అంశాలు జాతీయ ప్రభావాన్ని ఎదుర్కొనే అవకాశం కూడా ఉంది. కాబట్టి జమిలి ఎన్నికలు ప్రాంతీయ పార్టీలకు పూర్తిగా సంక్షోభమేనా? లేక తమ బలాన్ని నిరూపించుకునే కొత్త వేదికనా? అన్నది ఆయా రాష్ట్రాల రాజకీయ పరిస్థితులపై ఆధారపడి ఉంటుంది.

జాతీయ అంశాలు వర్సెస్ స్థానిక సమస్యలు

జమిలి ఎన్నికల్లో అత్యంత ఆసక్తికరమైన అంశం ఓటర్ల నిర్ణయ విధానం. ఒకే సమయంలో రెండు బ్యాలెట్లపై లేదా రెండు ఎన్నికల కోసం ఓటు వేసే సందర్భంలో ప్రజలు లోక్‌సభకు ఒక పార్టీకి, అసెంబ్లీకి మరో పార్టీకి ఓటు వేస్తారా? లేక ఒకే పార్టీకి రెండింటికీ మద్దతు ఇస్తారా? అన్న ప్రశ్న కీలకం.

కొన్ని రాష్ట్రాల్లో జాతీయ, రాష్ట్ర ఎన్నికల్లో ఓటర్ల తీర్పు ఒకే విధంగా ఉండవచ్చు. మరికొన్ని రాష్ట్రాల్లో మాత్రం స్థానిక నాయకత్వం, అభ్యర్థి, ప్రాంతీయ సమస్యలు ఓటింగ్‌ను ప్రభావితం చేయవచ్చు.

అందువల్ల జమిలి ఎన్నికలు వస్తే ఓటర్ల ప్రవర్తనలో భారీ మార్పు వస్తుందని ముందుగానే నిర్ణయించడం రాజకీయంగా ప్రమాదకరమైన అంచనా కావచ్చు.

రాజ్యాంగ సవరణలే అతిపెద్ద సవాలు

జమిలి ఎన్నికలను అమలు చేయడం కేవలం ఎన్నికల షెడ్యూల్ మార్చడం ద్వారా సాధ్యమయ్యే ప్రక్రియ కాదు. లోక్‌సభ, రాష్ట్ర అసెంబ్లీల పదవీకాలాలను సమన్వయం చేయాల్సి ఉంటుంది. మధ్యలో ఏదైనా ప్రభుత్వం మెజారిటీ కోల్పోయినా, అసెంబ్లీ ముందుగానే రద్దయినా తదుపరి ఎన్నికల వరకు వ్యవస్థ ఎలా కొనసాగాలి? అన్న ప్రశ్నలకు చట్టపరమైన పరిష్కారం అవసరం.

అందువల్ల రాజ్యాంగ సవరణలు, రాజకీయ పార్టీల మధ్య ఏకాభిప్రాయం, పార్లమెంటరీ ప్రక్రియ, రాష్ట్రాల సమ్మతి వంటి అంశాలు అత్యంత కీలకంగా మారనున్నాయి.

ఆర్థిక వ్యవస్థపై రెండు రకాల ప్రభావాలు

ఎన్నికల నిర్వహణ ఖర్చు తగ్గడం ఒక వైపు ఉంటే.. ఎన్నికల సమయంలో మార్కెట్లలో కనిపించే తాత్కాలిక ఆర్థిక చలనం తగ్గే అవకాశం మరోవైపు ఉంది.

ఎన్నికల సమయంలో ప్రచార కార్యక్రమాలు, రవాణా, మీడియా, ముద్రణ, చిన్న వ్యాపారాలు, స్థానిక సేవా రంగాల్లో కొంత ఆర్థిక కార్యకలాపం పెరుగుతుంది. ఎన్నికలు ఒకేసారి జరిగితే ఈ కార్యకలాపం కాల పరిమితిలో కేంద్రీకృతమయ్యే అవకాశం ఉంది.

అయితే దీర్ఘకాలికంగా ప్రభుత్వాలు ఎన్నికల ఒత్తిడి లేకుండా విధాన నిర్ణయాలు తీసుకోగలిగితే పెట్టుబడులు, అభివృద్ధి ప్రాజెక్టులు, పాలనా సామర్థ్యంపై సానుకూల ప్రభావం ఉంటుందని మరో వాదన ఉంది.

సామాజిక సమీకరణాలపై ప్రభావం ఎలా ఉంటుంది?

భారత ఎన్నికల్లో కులం, ప్రాంతం, భాష, స్థానిక నాయకత్వం, సంక్షేమ పథకాలు వంటి అంశాలు కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. జమిలి ఎన్నికల్లో వీటితో పాటు జాతీయ భద్రత, ఆర్థిక వ్యవస్థ, కేంద్ర ప్రభుత్వ పనితీరు, జాతీయ నాయకత్వం వంటి అంశాలు కూడా బలంగా ముందుకు రావచ్చు.

దీంతో ఓటర్ల రాజకీయ ప్రాధాన్యతల్లో కొంత మార్పు రావచ్చు. అయితే భారతదేశం వంటి విభిన్న సామాజిక నిర్మాణం ఉన్న దేశంలో స్థానిక సమస్యలు పూర్తిగా కనుమరుగవుతాయని చెప్పడం కూడా అతిశయోక్తే.

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో జమిలి ఎన్నికల ప్రభావం?

ఆంధ్రప్రదేశ్ వంటి రాజకీయంగా చురుకైన రాష్ట్రాల్లో జమిలి ఎన్నికలు వస్తే దాని ప్రభావం ప్రత్యేకంగా కనిపించే అవకాశం ఉంది. రాష్ట్ర రాజకీయాల్లో కూటములు, ప్రాంతీయ అంశాలు, సంక్షేమ పథకాలు, అభివృద్ధి, రాజధాని, ప్రాంతీయ సమీకరణాలు కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి.

లోక్‌సభ, అసెంబ్లీ ఎన్నికలు ఒకేసారి జరిగితే రాష్ట్ర ప్రభుత్వ పనితీరు, ముఖ్యమంత్రి అభ్యర్థిత్వం, స్థానిక అభ్యర్థుల బలం, జాతీయ రాజకీయ సమీకరణాలు అన్నీ ఒకే ఎన్నికల రంగంలోకి వస్తాయి.

ఇది అధికార కూటములకు ఒకేసారి తమ పాలనా రికార్డును ప్రజల ముందుంచే అవకాశం కల్పించవచ్చు. అదే సమయంలో ప్రతిపక్షాలకు కూడా కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల పనితీరును ఒకే వేదికపై ప్రశ్నించే అవకాశం లభిస్తుంది.

రాజకీయ పార్టీల ముందస్తు వ్యూహాలకు పరీక్ష

జమిలి ఎన్నికల చర్చ వేడెక్కుతున్న కొద్దీ రాజకీయ పార్టీలు కూడా తమ సంస్థాగత బలాన్ని పెంచుకోవాల్సిన అవసరం ఏర్పడుతుంది. అభ్యర్థుల ఎంపిక, బూత్ స్థాయి నెట్‌వర్క్, సోషల్ మీడియా ప్రచారం, ఓటర్లతో నిరంతర సంబంధాలు, కూటముల నిర్మాణం వంటి అంశాలకు మరింత ప్రాధాన్యం పెరుగుతుంది.

ఒకేసారి లోక్‌సభ, అసెంబ్లీ ఎన్నికలను ఎదుర్కోవాల్సి వస్తే పార్టీలు ద్వంద్వ వ్యూహంతో ముందుకు వెళ్లాల్సి ఉంటుంది. జాతీయ స్థాయిలో ఒక సందేశం.. రాష్ట్ర స్థాయిలో మరో ప్రత్యేక సందేశం ప్రజల్లోకి తీసుకెళ్లాల్సిన పరిస్థితి రావచ్చు.

అసలు పోరు ఎన్నికల తేదీలపై కాదు.. రాజకీయ కథనంపై!

జమిలి ఎన్నికలపై జరుగుతున్న చర్చను కేవలం ఎన్నికల నిర్వహణ సంస్కరణగా చూడటం సరిపోదు. ఇది దేశ రాజకీయాల్లో జాతీయ నాయకత్వం వర్సెస్ ప్రాంతీయ నాయకత్వం, జాతీయ అంశాలు వర్సెస్ స్థానిక సమస్యలు, స్థిరత్వం వర్సెస్ సమాఖ్య స్వయం ప్రతిపత్తి మధ్య జరిగే పెద్ద రాజకీయ చర్చగా మారుతోంది.

కేంద్రం దీన్ని పరిపాలనా సంస్కరణగా చూస్తుంటే.. ప్రతిపక్షాలు దీనిని సమాఖ్య వ్యవస్థపై ప్రభావం చూపే రాజకీయ నిర్ణయంగా చూస్తున్నాయి. ప్రాంతీయ పార్టీలు మాత్రం తమ రాజకీయ స్థలాన్ని ఎలా కాపాడుకోవాలన్న దానిపై కొత్త వ్యూహాలను రచించాల్సి ఉంటుంది.

ముగింపు: జమిలి ఎన్నికలు.. రాజకీయ వ్యవస్థకు కొత్త పరీక్ష

‘వన్ నేషన్–వన్ ఎలక్షన్’ అమలు అయితే భారత ఎన్నికల రాజకీయ చరిత్రలో ఒక పెద్ద మలుపు అవుతుంది. ఎన్నికల ఖర్చు తగ్గింపు, పాలనా స్థిరత్వం, అభివృద్ధి పనులకు నిరంతర కొనసాగింపు వంటి ప్రయోజనాలు ఒకవైపు ఉంటే.. సమాఖ్య వ్యవస్థ, రాష్ట్రాల రాజకీయ స్వయం ప్రతిపత్తి, ప్రాంతీయ పార్టీల భవిష్యత్తు వంటి ప్రశ్నలు మరోవైపు నిలుస్తాయి.

అందుకే జమిలి ఎన్నికల అసలు విజయం కేవలం ఎన్నికలను ఒకేసారి నిర్వహించడంలో ఉండదు. దేశంలోని భిన్న రాజకీయ, సామాజిక, ప్రాంతీయ వాస్తవాలను సమన్వయం చేస్తూ.. రాజ్యాంగ స్ఫూర్తిని కాపాడుతూ.. అన్ని వర్గాల మధ్య రాజకీయ ఏకాభిప్రాయాన్ని సాధించగలగడంలోనే ఉంటుంది.

జాతీయవాదం, అభివృద్ధి, పాలనా స్థిరత్వం ఒకవైపు.. రాష్ట్రాల స్వయం ప్రతిపత్తి, స్థానిక ప్రజాస్వామ్యం మరోవైపు నిలిచిన ఈ రాజకీయ ప్రయోగం చివరికి భారత ప్రజాస్వామ్యాన్ని ఏ దిశలో తీసుకెళ్తుందన్నదే ఇప్పుడు అసలు ప్రశ్న.