మహిళా బిల్లు… మోదీ మాస్టర్ ప్లాన్?
2029 కోసం ‘నారీ శక్తి’ రాజకీయ అస్త్రం!
దేశంలో మహిళా సాధికారత అనే నినాదంతో నరేంద్ర మోదీ ప్రభుత్వం ప్రతిష్టాత్మకంగా తీసుకువచ్చిన ‘నారీ శక్తి వందన్’ అధినియం ప్రస్తుతం భారత రాజకీయాల్లో పెను చర్చకు దారి తీస్తోంది. 2023లో పార్లమెంటు ఉభయ సభలు ఈ బిల్లును ఆమోదించినప్పటికీ, దీని అమలు ప్రక్రియను లోతుగా పరిశీలిస్తే ఇది కేవలం సామాజిక సంస్కరణ మాత్రమే కాదని, దీని వెనుక అత్యంత పకడ్బందీగా రూపొందించిన రాజకీయ మాస్టర్ ప్లాన్ ఉందన్న విశ్లేషణలు బలంగా వినిపిస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా 2029 లోక్సభ ఎన్నికలను దృష్టిలో పెట్టుకుని మహిళా ఓటర్లను ఒక భారీ ఓటు బ్యాంకుగా మలచుకోవాలన్న బీజేపీ దీర్ఘకాలిక వ్యూహం ఇందులో స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. మహిళలకు 33 శాతం రిజర్వేషన్లు కల్పిస్తూ తీసుకున్న ఈ నిర్ణయం, రాబోయే కాలంలో దేశ రాజకీయ ముఖచిత్రాన్ని పూర్తిగా మార్చివేసే అవకాశం ఉంది.
ఈ బిల్లు అమలుకు సంబంధించి కేంద్ర ప్రభుత్వం పెట్టిన నిబంధనలు రాజకీయంగా అత్యంత కీలకమైనవి. చట్టం ఆమోదం పొందిన వెంటనే అమలులోకి రాకుండా, దానిని నియోజకవర్గాల పునర్విభజన మరియు జనగణనతో అనుసంధానించడం వెనుక పెద్ద వ్యూహమే దాగి ఉంది. 2027లో జరగనున్న జనగణన ప్రక్రియ పూర్తయిన తర్వాతే డీలిమిటేషన్ జరుగుతుందని, ఆ తర్వాతే మహిళా రిజర్వేషన్లు అమల్లోకి వస్తాయని స్పష్టం చేయడం వల్ల, ఈ ప్రయోజనం 2029 ఎన్నికల నాటికే అందుబాటులోకి వచ్చే అవకాశం ఉంది. అంటే, ఒకవైపు బిల్లును ఆమోదించి మహిళల మద్దతును ముందస్తుగా పొందుతూనే, మరోవైపు దాని అసలు అమలును ఎన్నికల సమయం వరకు వాయిదా వేయడం ద్వారా దీనిని నిరంతరం ప్రచార అస్త్రంగా వాడుకోవచ్చని మోదీ ప్రభుత్వం భావిస్తోంది.
డీలిమిటేషన్ ప్రక్రియ అనేది భారత రాజకీయాల్లో ఎప్పుడూ ఒక సున్నితమైన అంశం. తాజా జనాభా లెక్కల ప్రకారం నియోజకవర్గాల విభజన జరిగితే, జనాభా ఎక్కువగా ఉన్న ఉత్తర భారత రాష్ట్రాలకు లోక్సభలో ప్రాతినిధ్యం పెరిగే అవకాశం ఉంది. ఇది జనాభా నియంత్రణను సమర్థవంతంగా అమలు చేసిన దక్షిణాది రాష్ట్రాల్లో తీవ్ర ఆందోళన కలిగిస్తోంది. కేంద్రంలో ప్రస్తుతం మిత్రపక్షాల మద్దతుతో నడుస్తున్న ప్రభుత్వం, ఈ ప్రాంతీయ అసమానతలను ఎలా అధిగమిస్తుందనేది ఆసక్తికరంగా మారింది. ముఖ్యంగా ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి ఎన్. చంద్రబాబు నాయుడు వంటి సీనియర్ ప్రాంతీయ నేతలు ఈ పునర్విభజన ప్రక్రియలో ఎలాంటి పాత్ర పోషిస్తారు మరియు కేంద్రంపై ఎలాంటి ఒత్తిడి తెస్తారనేది మహిళా రిజర్వేషన్ల అమలుపై ప్రభావం చూపనుంది.
పశ్చిమ బెంగాల్ వంటి రాష్ట్రాల్లో మహిళా ఓటర్ల ప్రాముఖ్యతను దృష్టిలో ఉంచుకుని బీజేపీ ఈ అస్త్రాన్ని ప్రయోగించినట్లు కనిపిస్తోంది. అక్కడ మమతా బెనర్జీ నేతృత్వంలోని తృణమూల్ కాంగ్రెస్ మహిళా ఓటు బ్యాంకుపై బలమైన పట్టు కలిగి ఉంది. దీనిని ఛేదించాలంటే మహిళా రిజర్వేషన్ల కంటే మెరుగైన ఆయుధం మరొకటి లేదని బీజేపీ భావిస్తోంది. అయితే, బిల్లు తీసుకురావడం ఒక ఎత్తయితే, క్షేత్రస్థాయిలో సమర్థవంతమైన మహిళా నాయకత్వాన్ని తయారు చేయడం బీజేపీకి ఒక సవాలుగా మారింది. అభ్యర్థుల ఎంపికలో మరియు మహిళా నేతలను ప్రోత్సహించడంలో ఇతర ప్రాంతీయ పార్టీలతో పోలిస్తే బీజేపీ కొంత వెనుకబడి ఉందన్న విమర్శలను ఆ పార్టీ ఎలా అధిగమిస్తుందో చూడాలి.
ప్రతిపక్షాలు సైతం ఈ విషయంలో తమ గళాన్ని బలంగా వినిపిస్తున్నాయి. కాంగ్రెస్ అగ్రనేత సోనియా గాంధీ ఈ బిల్లు అమలులో జరుగుతున్న ఆలస్యాన్ని తీవ్రంగా తప్పుబట్టారు. మహిళా సాధికారత అనేది కేవలం ఎన్నికల నినాదంగా మిగిలిపోకూడదని, తక్షణమే రిజర్వేషన్లు అమలు చేయాలని ఆమె డిమాండ్ చేయడం ద్వారా బీజేపీ వ్యూహానికి ప్రతివ్యూహాన్ని సిద్ధం చేస్తున్నారు. రాజకీయ లబ్ధి కోసమే జనగణన మరియు డీలిమిటేషన్ వంటి సాకులు చెబుతున్నారని ప్రతిపక్షాలు ఆరోపిస్తున్నాయి. ఈ పరిణామాలు మహిళా రిజర్వేషన్ అంశాన్ని కేవలం ఒక చట్టంగా కాకుండా, అధికార మరియు ప్రతిపక్షాల మధ్య ఒక పెద్ద యుద్ధ క్షేత్రంగా మార్చేశాయి.
భవిష్యత్తులో ఈ బిల్లు అమలైతే రాజకీయ పార్టీల ముందున్న అతిపెద్ద సవాలు గెలిచే సామర్థ్యం ఉన్న మహిళా అభ్యర్థులను గుర్తించడం. ఇప్పటివరకు పురుషుల ఆధిపత్యం కొనసాగిన నియోజకవర్గాల్లో అకస్మాత్తుగా భారీ స్థాయిలో స్థానాలను మహిళలకు కేటాయించినప్పుడు, బలమైన అభ్యర్థులను గుర్తించడం సులభం కాదు. దీనికి తోడు ఎన్నికల ఖర్చులు భారీగా పెరగడం కూడా మహిళా అభ్యర్థులకు కొంత ఇబ్బందిగా మారవచ్చు. ఆర్థిక వనరులు పుష్కలంగా ఉన్న బీజేపీకి ఇది కొంత సానుకూల అంశం అయినప్పటికీ, క్షేత్రస్థాయిలో ప్రజాదరణ ఉన్న మహిళా నేతలను తయారు చేయడంపైనే ఆయా పార్టీల విజయావకాశాలు ఆధారపడి ఉంటాయి.
ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ గతంలో తీసుకున్న నోట్ల రద్దు వంటి నిర్ణయాలు ఆర్థికంగా ఎన్నో విమర్శలు ఎదుర్కొన్నప్పటికీ, రాజకీయంగా ఆయనకు గొప్ప మైలేజీని ఇచ్చాయి. ఇప్పుడు మహిళా రిజర్వేషన్ బిల్లును కూడా అదే తరహాలో ఒక దీర్ఘకాలిక ఎన్నికల వ్యూహంగా ఆయన మలచుకుంటున్నారు. 2029 ఎన్నికల నాటికి మహిళా ఓటర్లను తనవైపు తిప్పుకోవడం ద్వారా మరోసారి అధికారాన్ని స్థిరపరచుకోవాలన్నది ఆయన మాస్టర్ ప్లాన్గా కనిపిస్తోంది. మొత్తానికి, ‘నారీ శక్తి వందన్’ అనేది మహిళల రాజకీయ భాగస్వామ్యాన్ని పెంచే చట్టంగా చరిత్రలో నిలుస్తుందా లేదా కేవలం ఒక ఎన్నికల ఎత్తుగడగా మిగిలిపోతుందా అనేది రాబోయే కాలమే నిర్ణయించాలి.
